Yeni çeviri Charles Tilly’den

Sosyoloji, siyaset bilimi ya da Avrupa tarihi alanlarında çalışıyorsanız, Charles Tilly‘nin ismine mutlaka denk gelmişsinizdir. Özellikle onun klasikleşmiş “War Making and State Making as Organized Crime” makalesine sık sık gönderme yapılır.

Nasıl olmuşsa, makale 1980’lerde yazılmasına ve çok tartışılmasına rağmen çevrilmeden kalmış. Bunu görünce S. Erdem Türközü ile birlikte harekete geçip hızlıca çevirdik ve Siyasol’a koyduk. Çeviriye yazdığımız sunuşla birlikte PDF linkini burada da paylaşıyorum:

Otopark mafyasının mantığı basittir. Arabanızı onun kontrolü altındaki bölgeye bıraktığınızda, mafya malınızı korumayı (himaye) taahhüt eder. Bu hizmeti vermek için insan gücü ve ekipman gerekir. Yani bir maliyeti vardır, dolayısıyla sizden belirli bir ücret talep edilir (haraç).

Eğer bu ücreti vermezseniz, geri geldiğinizde arabanızı çizilmiş ya da lastikleri şişlenmiş olarak bulabilirsiniz. Mafyaya soracak olursanız, koruma bedelini ödemediğiniz için arabanızdan sorumlu olmadığını, yoldan geçen birinin bunu yapmış olabileceğini söyleyecektir. Ancak bilirsiniz ki, arabaya zarar veren yine mafyanın kendisidir.

Ölçeği büyütelim. 1 Mayıs sabahı bir kortejle birlikte Taksim’e yürümek isterseniz, devletin polisiyle karşılaşırsınız. Toplum düzeninin ve kamu güvenliğinin korunabilmesi için (himaye), Taksim’de eylem yapmayı yasakladığını, derhal dağılmanız gerektiğini söyleyecektir.

1 Mayıs kutlamasının kamu güvenliğini tehdit etmediğini, aslında meydana yürüyenlerin kamunun kendisi olduğunu söyleyerek yürüyüşe devam ettiğinizde, binlerce polis basınçlı su ve gaz bombası atabilen ekipmanlarla size şiddet uygulayacak; kamu güvenliğini korumak adına malınıza ya da bedeninize zarar verecektir.

Elbette devletin sunduğu bu “hizmetin” de bir bedeli vardır. Devlet binlerce polisi ve ekipmanı bir arada tutmak, gerektiği zaman kullanmak için gereken parayı, sizden topladığı vergilerle zaten tahsil etmiştir bile (haraç). Halk ayaklanmalarının yine halkın vergileriyle bastırılıyor oluşu, kapitalist dünyanın yarattığı ironi deryasında bir damladır.

Charles Tilly’nin katkısı

Mafya ile devlet arasında şaşırtıcı bir benzerlik vardır. İki durumda da, olası zararlardan sizi korumak için para isteyenler, aslında bu zararların kaynağıdırlar.

ABD’li tarihçi, sosyolog ve siyaset bilimci Charles Tilly (1929-2008). Avrupa tarihi, halk hareketleri, devrimler ve devletler gibi konularda yüzlerce eser verdi.
Bu benzerliği söz oyunu olmaktan çıkarıp, bir makalenin konusu haline getirense ABD’li tarihçi ve sosyolog Charles Tilly oldu. Tilly, 1985 tarihinde yayımlanan “Örgütlü Bir Suç Olarak Savaşmak ve Devlet Kurmak” adlı ünlü makalesinde, Avrupa’nın kapitalist devletlerinin oluşumunu “örgütlü suç” benzetmesiyle açıkladı. Ona göre devlet, süreç içerisinde çevresindeki diğer çeteleri yok etmeyi ya da kendine tabi kılmayı başarmış olan bir hayli gelişmiş bir çete formudur.

Devletin mafya karşısındaki avantajı, üzerinde hüküm sürdüğü toplulukça meşru sayılmasıdır ki, bu meşruluğu kazanması için de yüzyıllara yayılan mücadeleler vermesi, yerel egemenleri ve halkları silahsızlandırması gerekmiştir.

Sık sık devletin bizi hırsızlardan ya da katillerden koruduğu iddia edilir. Oysa Tilly’nin açtığı kapıdan sorgulamamıza devam edecek olursak, rahatlıkla şunu da söyleyebiliriz: Devletin polisi ancak yetkilendirmediği hırsızların ve katillerin peşine düşecektir; çünkü egemen olduğu toprakta kendisinden bağımsız hareket eden suçlular bulunması, onun gelirlerini azaltmanın yanında, güçsüz olduğu izlenimini yaratarak meşruiyetine zarar verecektir.

Öte yandan devletin yetki verdiği katiller, hırsızlar ve diğer suçlular vergilerini ödedikleri sürece serbestçe dolaşmaya, saygıdeğer görülen yasal mesleklerini icra etmeye devam edebilirler.

Tilly’nin yazdıklarında uzaktan Brecht’in sesini duyar gibi oluruz: “Bir banka kurmanın yanında, banka soymak nedir ki?”

Siyasol olarak sık sık atıf yapılan, ancak Türkiye dillerine çevrilmesi bir hayli gecikmiş bu akademik metni Türkçede ilk kez yayımlamış olmaktan dolayı mutluyuz. Alttaki resme tıklayarak metnin PDF’sine ulaşabilirsiniz.

İyi okumalar!

Tilly_Orgutlu_Suc_Devlet-1024x469

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s