Bazı Dağların Gölgesi ve Örgütleyici İlke

Alatas_Her_Dagin

Evrim Alataş’ın romanı Her Dağın Gölgesi Deniz’e Düşer üzerine…

Usta oyun yazarı David Edgar, “hepimiz birbirimizden farklıyız” der. Sonra da hemen vurgular: Ama tüm bu farklılığı mümkün kılan, benzer özelliklere sahip bir iskeletle donatılmış olmamızdır. Bu iskelet olmaksızın, çuval gibi yere serilirdik ve bizim biricik olduğumuz bilinemezdi. Aynı şey, insanların toplumsal ürünleri olan müzikler, resimler, romanlar için de geçerlidir. En farklılaştıkları anda bile, onların bu kendine has oluşunu sırtında taşıyan bir örgütleyici ilke buluruz hemen hepsinin altında. Kimi zaman bir karakter, kimi zaman bir olay örgüsüdür bu; kimi zaman da basit bir melodi etrafında örgütlenerek karmaşıklaşır bir konçertonun notaları.

Örgütleyici ilke bir sanat eserinde, o eserin farklı öğeleri arasındaki ilişkinin hangi temelde kurulacağını belirleyen fikirdir. Sanatçı bu fikrin rehberliğinde daha karmaşık bir yapıyı inşa ederken, her parçanın diğer öğelerle olan ilişkisini kurgular, belirli bir parçanın o bütün içinde nereye denk düştüğünü bu fikir sayesinde tayin eder.

Continue reading